जेन्जी पुस्ताकाे जिम्मेवारी र सम्बृद्धीकाे बाटाे:विष्णु पोखरेल

जेन्जी (Gen Z) पुस्ता भन्नाले करिब सन् १९९७ देखि २०१२/१५ सम्म जन्मिएका पुस्तालाई जनाइन्छ । हाल (२०२५) उनीहरू किशोरदेखि करिब तीस वर्ष उमेर समूहमा छन् ।

छोटो परिचय :

डिजिटल पुस्ता: यो पुस्ता जन्मदेखि नै इन्टरनेट, स्मार्टफोन र सामाजिक सञ्जालसँग परिचित भएकाले “डिजिटल नेटिभ” भनेर चिनिन्छ ।

शिक्षित र सचेत: अघिल्ला पुस्ताको तुलनामा बढी शिक्षामा पहुँच पाएका, विश्वब्यापी जानकारीमा चाँडै पुग्ने र अवसरको खोजी गर्ने पुस्ता हुन् ।

सृजनशील र व्यावहारिक: नयाँ विचार ल्याउन रुचाउने, वैकल्पिक रोजगारी (freelance, स्टार्टअप, इनोभेसन) मा आकर्षित हुने प्रवृत्ति देखिन्छ ।

सकारात्मक पक्ष:

प्रविधि र सामाजिक संजालमार्फत आफ्नो आवाज बुलन्द गर्न सक्षम ।

समाजिक मुद्दामा सक्रिय (जलवायु परिवर्तन, समानता, मानवअधिकार आदि) ।

उद्यमशीलता र आत्मनिर्भर सोच बढ्दो छ ।

चुनौतीपूर्ण पक्ष:

मोबाइल र इन्टरनेटमा अत्यधिक निर्भरता ।

सामाजिक सम्बन्ध कमजोर हुने, धैर्यता कम हुने समस्या ।

रोजगार असुरक्षा र भविष्यप्रतिको चिन्ता ।

परम्परा र आधुनिकताबीच सन्तुलन खोज्न कठिनाई ।

समग्रमा, जेन्जी पुस्ता परिवर्तनकारी क्षमता बोकेको पुस्ता हो, तर उनीहरूको सकारात्मक उर्जा र प्रविधि–सचेततालाई सही दिशामा मार्गदर्शन नगरेमा निराशा, अस्थिरता र भ्रामक प्रभावमा पर्न सक्ने सम्भावना पनि उच्च छ ।

समाजको निरन्तरता र राष्ट्रको भविष्य जेन्जी पुस्तासँग प्रत्यक्ष रूपमा गाँसिएको हुन्छ। समयसँगै विचार, प्रविधि र जीवनशैली बदलिँदै जाँदा नयाँ पुस्ताले आफूमाथि आएको जिम्मेवारीलाई कत्तिको इमानदार र सक्षम रूपमा पूरा गर्छ भन्ने कुराले मुलुकको समृद्धि तय गर्छ।

आजको विश्व प्रतिस्पर्धात्मक छ। ज्ञान, सीप र प्रविधिमा अग्रसर हुनेले मात्र नेतृत्व गर्न सक्छन्। जेन्जी पुस्ताले आफ्नो समयलाई सामाजिक सञ्जाल र मनोरञ्जनमा मात्र सीमित नगरी अध्ययन, अनुसन्धान, उद्यमशीलता र सिर्जनात्मकतालाई प्राथमिकता दिन जरुरी छ। युवा पुस्ताको ऊर्जाशील सोच, नवीनता र साहसिक निर्णय क्षमता राष्ट्रलाई दिगो विकासतर्फ लैजान सक्ने मूल आधार हो।

समृद्धिको बाटो केवल भौतिक विकासमा मात्र सीमित छैन। यसमा नैतिक मूल्य, संस्कृतिको संरक्षण, सामाजिक सद्भाव र जिम्मेवार नागरिकको समेत महत्त्वपूर्ण भूमिका हुन्छ। जेन्जी पुस्ताले पुराना पुस्ताले दिएको मूल्य र परम्परालाई आदर गर्दै त्यसलाई आधुनिक सोचसँग जोड्नुपर्छ। यसरी मात्र देशले मौलिक पहिचान कायम राख्दै विश्वस्तरमा प्रतिस्पर्धा गर्न सक्छ।

युवाले रोजगार खोज्ने मात्र होइन, रोजगार सिर्जना गर्ने उद्यमी बन्नुपर्ने आवश्यकता छ। त्यसका लागि नयाँ प्रविधिको प्रयोग, कृषि, उद्योग, शिक्षा र स्वास्थ्य क्षेत्रमा नवाचार ल्याउनुपर्छ। भ्रष्टाचारविरुद्ध दृढ आवाज उठाउनु, पारदर्शिता माग्नु र जिम्मेवार नेतृत्वको चयन गर्नु पनि जेन्जी पुस्ताको नैतिक कर्तव्य हो।

समृद्धिको बाटो सजिलो छैन, तर सम्भव भने अवश्य छ। शिक्षा, श्रम, अनुशासन र राष्ट्रियताप्रति निष्ठा कायम राख्ने हो भने जेन्जी पुस्ताले नेपालको भविष्य उज्ज्वल बनाउन सक्छ। जिम्मेवारीको बोझलाई अवसरको रूपमा लिएर, साहसिक कदम चाल्ने हो भने नयाँ पुस्ताले मात्र समृद्ध नेपाल निर्माणको सपना साकार पार्न सक्छ।