उपन्यास "सम्बृद्ध नेपालको परिकल्पना" बिष्णु पाेखरेल
अध्याय १: सपना देख्ने आँखा
सानो गाउँ – तामाकोसी किनारको एउटा शान्त बस्ती। जहाँ घाम बिहान सन्देश लिएर उदाउँछ – “आज पनि केही गर्नुपर्छ!” त्यही बस्तीमा हुर्किएका थिए अर्जुन – एक होशियार, संवेदनशील र राष्ट्रप्रेमी युवक।
अर्जुन सधैं आफ्ना हजुरबुबाको मुखबाट सुन्थे – “देशलाई बनाउने काम सरकारले मात्र हैन, तिमी–हामी सबैको हो। देशको विकास सधैं सिंहदरबारबाट सुरु हुँदैन, कहिलेकाहीँ गाईगुँडबट पनि सुरु हुन्छ।” यिनै वाक्यहरू अर्जुनको मानसपटलमा बिउझिरहन्थे।
तर ती वाक्यहरू मात्र सपना थिए, जब उनले राजधानी आएर वास्तविकता देखें – धूलो, भ्रष्टाचार, बेरोजगारी, चाकडी र निराशा।
अध्याय २: उज्यालोकाे चाहना
काठमाडौंमा पढ्न आएका अर्जुन इन्जिनियरिङ सकाएर सरकारी सेवामा प्रवेश गरे। तर, त्यहाँ उनले जनताको सेवा होइन, “सिस्टमको सेवा” गर्नुपर्ने अनुभूति गरे। सिस्टम – जसले काम गरुन् भन्दा घुस, भागबण्डा र चिनजान माग्दथ्यो।
त्यसै बखत उनले एउटा निर्णय गरे – “अब म यत्रो सिस्टम परिवर्तन गर्न सक्दिन, तर म आफ्नो गाउँमा फर्किन्छु र त्यहाँबाट उदाहरण बनाउँछु।”
अध्याय ३: फिर्तीको यात्रा
गाउँ फर्किदा अर्जुनको स्वागत उत्साहजनक थिएन। धेरैले भने – “सहर छाडेर के हेर्न आएका हो? यहाँ त केही हुँदैन।” तर अर्जुनलाई थाहा थियो – परिवर्तन बहस होइन, अभ्यासले सम्भव हुन्छ।
उहाँले सुरू गरे – स्कुलमा प्रविधि ल्याउने काम, बाख्रापालनलाई व्यवसायिक बनाउने काम, स्थानीय युवाहरूलाई उद्यमशीलतामा प्रशिक्षित गर्ने काम। सुरुमा त आलोचना थियो, तर विस्तारै नतिजा देखिन थाल्यो।
अध्याय ४: आदर्श गाउँदेखि राष्ट्रसम्म
अर्जुनले "साझा सोच, साझा समृद्धि" भन्ने अभियान चलाए। गाउँलेहरू संगठित भए, योजनाबद्ध काम सुरु भयो। गाउँको नाम ‘आदर्श गाउँ’ राखियो – जहाँ एक घर एक सौर्य उर्जा, प्रत्येक किसानसँग मोबाइल एप आधारित कृषि सल्लाह, र प्रत्येक बालबालिकाको डिजिटल कक्षा।
संघीय सरकारका एक प्रतिनिधि त्यो गाउँ भ्रमण गर्न आए – र एकदम प्रभावित भए। यिनै अर्जुनलाई “स्थानीय विकास परिषद्” काे राष्ट्रिय प्रतिनिधि बनाइयो।
अध्याय ५: राष्ट्रिय नक्सा तयार पारिँदै
अब अर्जुनको सोच गाउँ सीमित रहेन – उनले सम्पूर्ण नेपालको भविष्यको नक्सा तयार गर्न थाले। पाँचवटा प्रमुख स्तम्भमा आधारित योजनाः
1. शिक्षा रूपान्तरण – टेक्नोलोजीमैत्री, अनुसन्धानमुखी र स्थानीय भाषाभाषामा आधारित शिक्षा प्रणाली।
2. स्वास्थ्य सुधार – टेलिमेडिसिन, गाउँगाउँमा मोवाइल हेल्थ युनिट, र रोगभन्दा अघि सचेतना अभियान।
3. आर्थिक समावेशीकरण – लघु उद्यम, सहकारी, स्टार्टअप फण्ड, कृषिमा प्रविधिको पहुँच।
4. ऊर्जा र पूर्वाधार – जलविद्युत्, सौर्य उर्जा, सहरी यातायात स्मार्टिकरण।
5. संविधान र शासन सुधार – पारदर्शिता, सेवा प्रवाहमा डिजिटल ट्रयाकिङ, जनउत्तरदायी नेतृत्व विकास।
अध्याय ६: संघर्ष र सम्भावना
त्यो समय सजिलो थिएन। अर्जुनले असंख्य बाधा भोगे – भ्रष्टाचार, राजनीतिक हस्तक्षेप, षड्यन्त्र। तर जनताले उनलाई साथ दिए। उनले राष्ट्रको प्रत्येक कोनाबाट युवाहरूलाई एक ठाउँमा झारे, “नयाँ नेपाल निर्माण टोली” स्थापना गरे।
यो टोलीले ७७ वटै जिल्लामा 'सम्बृद्धि केन्द्र' स्थापना ग¥यो – जहाँ नवप्रवर्तन, उद्यम, योजना, अभ्यास र नेतृत्व विकास हुन्थ्यो।
अध्याय ७: नेपाल बदलिदैछ
अब नेपालमा परिवर्तन देखिन थाल्यो। ग्रामीण क्षेत्र कृषि उत्पादनमा आत्मनिर्भर भए। हरेक जिल्लामा स्वास्थ्य र शिक्षा उन्नत भए। पर्यटन, जलविद्युत, कृषि, सूचना प्रविधि र सेवा क्षेत्र राष्ट्रिय आर्थिक मेरुदण्ड बने।
नेपालका युवाहरू विदेश जान छोडे – बरु विदेशीहरू नेपालमा काम गर्न आउन थाले। विश्व बैंक, एशियन डेभलपमेन्ट बैंक, संयुक्त राष्ट्रसंघ जस्ता संस्थाहरूले “Nepal Model of Sustainable Development” काे रूपमा अर्जुनको दृष्टिकोणलाई समर्थन गरे।
अध्याय ८: अन्तर्राष्ट्रिय सम्मान
अर्जुन अब एक राष्ट्रिय होइन, अन्तर्राष्ट्रिय व्यक्तित्व बने। उनलाई संयुक्त राष्ट्रसंघको महासभामा सम्बोधन गर्न निमन्त्रणा गरियो। उनले भाषणमा भने:
> “हामी सानो देश हौँ, तर हाम्रो सपना ठूलो छ। हामी पहाड काटेर बाटो बनाउने हिम्मत गर्छौं, बाढीमा बाँध हाल्न सक्छौं। हामीले बुझेका छौं – समृद्धि हाम्रै माटोबाट उम्रन्छ, यदि हामी आफैँमा विश्वास गर्छौं भने।”
अध्याय ९: नयाँ पुस्ताकाे उत्तरदायित्व
अर्जुन अब वृद्ध भइसकेका थिए। उनका सपना, योजना र योगदानहरूलाई नयाँ पुस्ताले निरन्तरता दिइरहेका थिए। तिनै गाउँको स्कुलबाट पढेका केटाकेटी अब मन्त्री, वैज्ञानिक, उद्योगपति, र कविहरू बनेका थिए।
नेपाल अब “दक्षिण एसियाली टाइगर”को रूपमा चिनिन थाल्यो। हिमालदेखि तराईसम्म रेल चलेका थिए। शिक्षामा गुणस्तर, स्वास्थ्यमा पहुँच, रोजगारमा विविधता, र नेतृत्वमा निष्ठा स्थापित भएको थियो।
अन्तिम अध्याय: सपना पुरा भयो
एक साँझ, अर्जुनले आफ्नो नातिनीसँग भने – “हेर न, नानी! त्यो सगरमाथाको टुप्पोबाट आज नेपाल उज्यालो देखिन्छ। मैले जुन सपना देखेको थिएँ, त्यो तिमीहरूले पुरा गरेको हौँ।”
नातिनी मुस्कुराइन्, अनि भनी – “हामीले तपाईंको सपना हेरेका थियौँ, अहिले हामी आफ्ना सन्ततिका लागि नयाँ सपना बुन्दैछौँ।”
“सम्बृद्ध नेपालकाे परिकल्पना” उपन्यास अर्जुनको पात्रमार्फत नेपालको यथार्थ, सम्भावना र एक नयाँ राष्ट्रिय चेतनाको कथा हो।
